weert.sp.nl

WORD NU LID!

RSS

nieuws

SP weert :: Dossiers

Wat nou, "IJzeren Rijn"?

Wat is de IJzeren Rijn, de historie

Waarom heringebruikname?

Wat is het probleem?

Wat wil de SP?

Meer lezen

Wat is de IJzeren Rijn? De historie

De IJzeren Rijn is een goederenspoorlijn die de Antwerpse haven met het Duitse Ruhrgebied verbind. De IJzeren Rijn werd in 1879 aangelegd. Honderd kilometer bevindt zich op Belgisch grondgebied, 49 kilometer doorsnijdt Midden-Limburg in Nederland en de laatste 25 kilometer loopt door Duitsland en eindigt in Mönchengladbach, waar wordt aangesloten op de spoorlijn naar Duisburg in het Ruhrgebied.

Dit 'historisch tracé' van de IJzeren Rijn doorsnijdt in Nederland de natuurgebieden Weerter- en Budelerbergen, loopt via het bestaande intercityspoor dwars door Weert, door Roermond, het Leudal en het beschermd natuurgebied Nationaal Park De Meinweg.

In de Eerste Wereldoorlog sloot het neutrale Nederland het stuk spoor door Limburg. De Belgen namen als alternatief een route in gebruik die net ten zuiden van Nederland via Aken het Ruhrgebied bereikt; de Montzen-route. Die gebruikt men nog steeds. De IJzeren Rijn raakte vanaf dat moment verwaarloosd. Bijna de helft van het traject is enkelsporig en bijna zestig procent niet geëlektrificeerd. Stukken zijn al tientallen jaren niet of nauwelijks onderhouden.

De IJzeren Rijn (boven) en de Montzenlijn (onder) zijn als dikke zwarte lijnen weergegeven. Beiden beginnen bij Antwerpen (linksboven). De Montzenlijn eindigt in Aken, de IJzeren Rijn in Mönchengladbach. De lichte stukken in het IJzeren Rijn tracé worden al jaren niet meer gebruikt. Het stuk tussen Weert en Roermond wordt door Nederlandse treinen gebruikt.

Waarom heringebruikname?

Het verzoek van de Belgische, en dan met name de Vlaamse, regering aan Nederland om de IJzeren Rijn opnieuw in gebruik te nemen is puur ingegeven door financiële afwegingen die geen rekening houden met belangen voor mens en natuur. In de concurrentieslag met de Rotterdamse haven zijn de Antwerpse havenbaronnen op zoek naar een vermindering van de kosten om goederen vanuit Antwerpen naar het Ruhrgebied te vervoeren. Rotterdam krijgt de Betuwelijn van Rotterdam naar het Duitse achterland kado door de Nederlandse overheid die daar miljarden in investeert.
Antwerpen wil niet achterblijven, en wil haar eigen 'Betuwelijn'. De mogelijkheid voor de Belgen om een extra vervoerslijn te kunnen inzetten, is gevonden in het reactiveren van het historische tracé van de IJzeren Rijn.

Daar komt nog bij dat de Montzenroute voor een deel door het Franstalige deel van België, Wallonië loopt. Het mag bekend zijn dat de verhoudingen tussen Vlaanderen en Wallonië moeizaam zijn, en steeds moeizamer worden. Het lijkt erop dat de Vlamingen met de IJzeren Rijn Wallonië willen mijden om zo in de toekomst minder afhankelijk te zijn.

In eerste instantie werd gezegd dat het gaat om een tijdelijke heringebruikname van de route, tegenwoordig lijkt alles erop te wijzen dat de route door Midden-Limburg een definitief karakter krijgt.

Wat is het probleem?

De IJzeren Rijn zal een erg drukke spoorverbinding worden. De schatting is dat er in 2020 per etmaal minstens 72 goedereintreinen van de lijn gebruik zullen maken, van dat cijfer gaat België uit. Omdat de IJzeren Rijn door het centrum van Weert gaat komen die 72 treinen bovenop de geschatte 154 persoontreinen en 49 goederentreinen die in 2020 sowieso per etmaal over het spoor gaan. Een totaal van 275 treinen per etmaal. Uitgaande van een dienstregeling van 16 uur per dag zijn dat ongeveer 18 treinen per uur, oftewel gemiddeld iedere drieënhalve minuut een trein.

Zo veel treinen zijn onacceptabel voor de mensen in Weert, de natuur, de veiligheid en de bereikbaarheid.

Onacceptabel vanwege de leefbaarheid. Het spoor in Weert ligt op een verhoogde dijk dwars door de stad. Er is nu al veel geluidsoverlast van met name goederentreinen die gebruik maken van het spoor. Dat zal toenemen, in de hele stad. De waarde van ontroerend goed in een groot gebied rond het spoor zal sterk afnemen.

Onacceptabel vanwege de natuur. De IJzeren Rijn loopt ten westen van Weert door het beschermde natuurgebied Weerter- en Budelerbergen. Heringebruikname zou dit natuurgebied in tweeën snijden terwijl er in de afgelopen en komende jaren juist veel geld geïnvesteerd wordt om natuurgebieden rond de Weerter- en Budelerbergen met elkaar te verbinden. Ook het toerisme zal te leiden hebben onder de goederenspoorlijn. dan valt met name te denken aan het vakantiepark Weerterbergen dat pal naast de IJzeren Rijn ligt.

Onacceptabel vanwege de veiligheid. Al vele jaren wordt er door de SP gestreden om het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor door Weert te verminderen of zelfs te stoppen. Actie heeft er al toe geleid dat de chloortrein niet meer rijdt, en binnen kort zal ook de ammoniaktrein tot het verleden behoren. België heeft alleen de toezegging gedaan dat er de eerste jaren geen treinen met gevaarlijke stoffen over de IJzeren Rijn zullen rijden.

Onacceptabel vanwege de bereikbaarheid. Hoewel er in Weert zelf geen gelijkvloerse spoorwegkruisingen zijn maar bruggen, zijn er in het buitengebied wel spoorwegovergangen die in de toekomst iedere drie à vier minuten dicht zullen zijn. Waaronder de drukste toegangsweg van Weert, die van de Roermondseweg (N280). Dat zal tot enorme opstoppingen lijden, en het is ook nog eens gevaarlijk omdat hulpdiensten als brandweer en politie niet snel door kunnen.

Tenslotte levert de IJzeren Rijn Weert en Nederland economisch niets op. De treinen stoppen niet op Nederlands grondgebied en er zal geen overslag van goederen zijn. Dat betekend dus wel de lasten, niet de (economische) lusten.

Wat wil de SP?

Om alle bovenstaande redenen sprak de SP zich al bijna tien jaar geleden als eerste uit tegen de IJzeren Rijn. De SP wil het liefst géén IJzeren Rijn, en zal er alles aan doen om daarvoor te zorgen. Die belofte heeft de partij samen met alle andere partijen in de Tweede Kamer unaniem gemaakt. Maar het ziet er naar uit dat België de beste kaarten heeft, hoe vervelend dat ook is. België heeft namelijk een erg oud recht in handen om de IJzeren Rijn te gebruiken waar niet onderuit te komen valt.

Daarom is er een noodscenario nodig. Om straks niet met lege handen en heel veel overlast te staan. In de loop van de afgelopen jaren hebben veel politieke partijen, organisaties en instellingen zich bij de kritiek van de SP aangesloten. Een breed front tegen de IJzeren Rijn is er ontstaan. En daardoor ook een breed front dat over oplossingen nadenkt. Samen met andere gemeenten in Midden Limburg en zelfs gemeenten in België maakt de gemeente Weert deel uit van dat front.

De SP kan zich voor het overgrote deel aansluiten bij de oplossingen die de gemeente Weert voorstelt om de gevolgen van de IJzeren Rijn verdraagbaar te maken. Die oplossingen staan in het ‘Tunnelplan IJzeren Rijn’. In dat plan pleit de gemeente Weert voor een tunnel onder de stad. Die tunnel komt pal ten zuiden, op enkele meters afstand, van het bestaande spoor. De tunnel moet ten westen van de Zuid Willemsvaart de grond in gaan, en ten oosten van Weert ergens tussen de spoorwegovergang Breijbaan en de spoorwegovergang Roermondseweg weer naar boven komen. Een lengte van ongeveer vier kilometer. Ook moeten er maatregelen komen om geluidsoverlast in natuurgebied Weerter- en Budelerbergen en in het vakantiepark Weerterbergen te beperken.

Het tunnelplan. Twee ingangen voor goederentreinen ten westen van de Zuid Willemsvaart. Één voor goederentreinen uit België en één voor goederentreinen uit de richting Eindhoven. Vlak voor het kanaal voegen de tunnels zich samen en gaan op enkele meters ten zuiden van de spoordijk onder Weert door. De uitgang en aansluiting op het bestaande spoor ligt tussen de Breijbaan en de Roermondseweg ten oosten van Weert.

Het hele karwij kan ook aangegrepen worden om gebieden rond het spoor op te knappen, bijvoorbeeld het verbeteren van wegen en nieuwe ontsluitingen nabij het spoor. Tot slot moet de IJzeren Rijn ook geschikt worden voor passagierstreinen. Op die manier wordt het mogelijk om snel vanuit Weert naar België, met name Antwerpen te reizen.

Dit is voordelig voor Weert omdat het zo vanuit de stad mogelijk wordt om per trein naar België en Antwerpen te reizen.